Sáng ra khỏi nhà, xin
phép vợ cho đi thóc mách quần hồng. (Bác
nào chưa biết thóc mách quần hồng là chi, có thể mở trang 12 cuốn Hiệp sĩ không hiện hữu ra tham khảo.) Kết
quả không thóc mách được quần hồng nào, chỉ toàn thóc mách chuyện /sách/, bán
được mấy cuốn sách, mua được mấy cuốn sách. Toàn sách với sách. Trong số mấy cuốn mới rinh về có Lời bộc bạch của một thị dân. Tên tuổi của
Marai Sandor là một bảo chứng cho cuốn
sách, nhưng kể cả không thích hay không đọc được Marai Sandor đi chăng nữa,
không thể không phải lòng cái bìa - một trong những bìa sách đẹp nhất Nhã Nam từng
có. Đây là loại sách vì một cái bìa mà
ta có thể mua nguyên cả một cuốn sách. Tại sao không chứ, khi người ta
có thể vì một lúm đồng tiền mà cưới
nguyên một cô vợ. Tuy vậy, mọi so sánh chỉ có tính chất tương đối, vì có thể mua rất nhiều
sách về chất quanh nhà, chứ không thể làm như thế với vợ.
Nói về mua sách, sáng nay có một bạn tỏ ra ngại ngần khi
chưa thể thanh toán hết số sách mình đang có. Tất nhiên ấy là một ngại ngần chính
đáng. Cách đây năm năm, tôi cũng mang một tâm thế y như vậy, và, để cho sang trọng,
có thể nói, y như Walter Benjamin. Trong bài “Unpacking My Library”, Benjamin kể
chuyện nhiều năm trời, kệ sách của ông mỗi năm chỉ dày thêm độ vài inch,
vì ông không cho phép thêm vào đó bất cứ
một cuốn sách nào chưa được ông xác nhận
“Đã đọc.” Kệ sách khi đó, với ông, chỉ
là kho chứa những cuốn sách đã đọc rồi. Nhưng một ngày đẹp trời, sau khi đi uống
cà phê ở Nhã Nam Thư hùng quán về, ông/bà bỗng nhận ra mua sách và đọc
sách không nhất thiết là hai việc liên
quan khăng khít với nhau. Người ta có thể
mua một cuốn sách chỉ vì cái bìa, vì muốn trọn bộ tác giả, vì nếu không mua bây
giờ có thể ngày mai không còn để mua (trường hợp cuốn Em làm ơn mua đi được không là một ví dụ điển hình), vì một chữ ký
thiếu nét, hay cũng có thể, chỉ vì cuốn sách xếp nhầm trang. Đến lúc đó, như Benjamin đã nói, người ta đã từ
chỗ vẩn vơ trên những ngõ hẽm tiến ra đại lộ tích lũy sách.
Và, trong một thời đại khi cơn mưa cũng khước từ sự độc tài,
đọc sách không nhất thiết là việc chăm chú đọc từ bìa một đến bìa bốn cuốn
sách, không bỏ qua cả một dấu chấm phẩy.
Trong một số trường hợp, đọc một
cuốn sách có thể, và chỉ nên là, đọc tất cả các dấu chấm phẩy trong cuốn sách ấy. Đọc theo chiều dọc, đã đành, nhưng hãy thử
các phương cách khác: Đọc từ sau ra trước, chỉ đọc các chương lẻ, chỉ đọc các cụm
từ viết hoa hoặc in nghiêng, đọc năm cuốn sách cùng một lúc, đọc như tra từ điển,
đọc như nghịch mạng internet, chỉ đọc những chương viết về các hòn đảo của nước
Lào, chỉ đọc nửa trên của các trang, chỉ đọc nửa dưới của các trang, chỉ đọc phần
chú thích, chỉ đọc những chỗ tác giả trích dẫn người khác, không đọc gì khác ngoại trừ gáy sách… Chớ nên giới hạn
mình ở bất cứ một khả năng nào.
