Vì sao em ngáp/ Bỗng dưng muốn ngáp/ Sẽ không ai ngáp

Chỉ định bàn về vấn đề ngáp thôi mà đã nghĩ ra đến những ba cái tựa nhan đề. Tất nhiên ba cái nhan đề trên nhại theo lần lượt Vì sao em chết (bài hát), Bỗng dưng muốn khóc (phim truyền hình - Vũ Ngọc [du] Đãng) và Sẽ không ai cười (truyện ngắn của Kundera). Vấn đề là nếu chỉ chọn một trong ba thì viết kiểu nào cũng sẽ uốn éo một hồi cho vừa khít vào cái tiêu đề đó; như thế, chẳng phải là tự hạn chế mình lắm ru, hu hu? Sao không để cả ba cho nó open ending.

Vấn đề kế tiếp là một ngày tháng giêng vẫn còn đẹp trời như thế này, cà phê vừa uống xong, mà khi cà phê vừa uống xong thì cái nguồn sáng tạo đang được khơi thông thoáng, cảm hứng đang sồng sộc chạy từ tim lên đầu, can cớ gì phải bàn về vấn đề ngáp?

Thật ra, đây không phải là lần đầu, tôi viết về chuyện ngáp. Lần đầu, là khi tôi viết entry Hoàng tử bé và vấn đề ngáp.

[Ba phút cho các bạn đọc entry đó nếu như bạn chưa đọc. Rất nên đọc trước khi đọc tiếp phần kế.]

Internet thật là tiện lợi, vì bài này đưa lên mạng, nên khi cần đề cập đến bài nào có sẵn, tôi chỉ cần biến chữ thành link là bạn có thể đọc được mà không cần phải chép lại cả bài. Internet cũng tiện đến nỗi, nếu bạn là một nhà báo, và bạn cần viết về một vấn đề gì đó, chỉ có thể ngồi google một tí là tìm được bao nhiêu tư liệu. Dĩ nhiên, nếu bạn chỉ sử dụng internet tìm kiếm tư liệu thì bạn đang biến Internet thành một công cụ hỗ trợ đắc lực cho mình, và nhân dân tiến bộ yêu chuộng hòa bình trên thế giới luôn đứng về phe bạn – những người luôn đi tiên phong trong việc sử dụng công nghệ. Sẽ không ai ngáp cười bạn cả.

Tuy nhiên, nếu bạn dùng internet, bạn tìm kiếm tư liệu, và sau đó chôm chỉa ý tưởng và văn của người khác cho vào bài của mình để đăng báo kiếm tiền thì là chuyện khác. Chẳng hạn như bạn này. Chẳng những bạn copy, bạn còn cẩu thả (hay dốt) đến nỗi không phân biệt được đâu là những gì tác giả Hoàng tử bé viết và đâu là bình luận/sáng tạo [trên blog] của người khác. Làm gì có chuyện Saint Exupery viết rằng “nhà vua ra lệnh cho thần dân của mình ngáp một ngày ba lần”. Bỗng dưng muốn khóc ngáp quá bạn ơi.

Và đến đoạn này: “(...Tuy nhiên, ở thời điểm của chúng ta, thiếu sót của nhà vua thật khó tha thứ. Vì trước khi ra mệnh lệnh, ông ta cần phải lấy ý kiến của những người dân (dù cả hành tinh này chỉ có một con chuột già sống chui rúc ở một xó nào đó), để tránh tình trạng phải sửa đổi mệnh lệnh. Ông cũng cần ra văn bản hướng dẫn rõ ràng để những người dân được biết cách thức tuân theo mệnh lệnh (là phải ngáp một ngày ba lần, và cụ thể cách thức ngáp như thế nào). Nhà vua cũng nên xem xét tới tác động của việc ngáp hay không ngáp tới toàn thể người dân và hành tinh, đồng thời cũng nên đưa ra cơ chế giám sát và xử phạt tới những ai không ngáp một ngày đủ ba lần... )” thì bạn copy thô thiển và trắng trợn quá bạn Thùy Anh ơi.

Đến đây, thì bạn đã biết vừa uống cà phê xong mà vì sao em chết tôi ngáp rồi.

Tuổi trẻ băn khoăn (II)

***

Tôi ra biển, hành trang ngoài mấy bộ quần áo, laptop, cuốn The Brooklyn Follies của Paul Auster, là cuốn sổ tay của Demian. Kể từ đây, để cho tiện, hãy gọi người bạn trẻ - chủ nhân cuốn sổ mà tôi đang mô tả bằng cái tên này.

Biển mùa này đầy gió, nước có lẽ lạnh nên ít người tắm. Tôi, một người luôn mê biển, chưa thể nhúng chân xuống nước, và không chắc có thể làm điều đó, không phải vì sợ lạnh mà vì chuyến đi này hoàn toàn không phải là kỳ nghỉ. Thay vì họp trong văn phòng, cả công ty lại kéo nhau ra một resort biển. Thời gian biểu sẽ là ăn, họp, đi toa-nét, ăn, họp, đi toa-nét, họp, ăn. Những khoảng nghỉ giữa ba công việc đó, tôi lại giở cuốn sổ của Demian.

Demian không nói lý rõ lý do tại sao cậu ta không muốn mang theo cuốn sổ: nó mỏng, và không như cuốn album đầy những tấm hình mà cậu ta muốn quên mà không muốn hủy, nó không chứa đựng những điều buồn bã.

Cuốn sổ là một trong ba thứ Demian nhờ tôi giữ giùm trước khi lên đường. Hai thứ còn lại là cuốn album mà tôi vừa nói, và vài chục cuốn sách từ triết học Tây phương, Hán học danh ngôn, sách về cuộc đời đức Phật cho đến tiểu thuyết của Remarque và Nguyễn Việt Hà. Demian bảo mấy chục cuốn sách đó tuy không phải quá nhiều nhưng nếu cân cũng hơn chục kí lô, cậu không muốn trả tiền quá cân, mà cũng không muốn cho hay tặng ai, suy đi nghĩ lại chỉ có tôi là người thích hợp nhất để giữ sách cho cậu ta trong ít năm mà không bị thất thoát hoặc mối gặm. Sách thì nặng, hình thì muốn quên, còn cuốn sổ thì chẳng rõ tại sao cậu ta cứ gán cho tôi. Tôi nhận – đã có chỗ để chất mấy chục cuốn sách thì cuốn sổ trăm trang không có gì đáng kể - nhưng dọa sẽ tung hê những bí mật trong đó. Cậu ta bảo những điều ghê gớm nhất, đáng xấu hổ nhất thì đằng nào cũng không có trong cuốn sổ. “Chỉ ghi chép những điều vớ vẩn, vô hại” – đó là nguyên văn lời Demian.

Tôi cũng nói luôn, ở phần trên, tôi vờ như mình là người lạ tình cờ đọc cuốn sổ, và vờ suy diễn này nọ. Thật ra, Demian khá thân với tôi, nên những bình luận phía trên (và cả ở phía dưới) không hoàn toàn là phỏng đoán. Ít ra trong đó có một nửa sự thật.

***

To become better is my ultimate goal. Đây là câu đầu tiên trên trang thứ hai của cuốn sổ. Câu này không ghi tác giả. Để khỏi phải lặp đi lặp lại, từ đây những câu nào không ghi tên tác giả xin bạn hiểu là phát ngôn của chính Demian, vì những câu nào chép của người khác, Demian đều ghi chú cẩn thận. Câu này có nghĩa: “Mục tiêu tối hậu của tôi là trở nên tốt hơn”.

Trong quản trị dự án, khi đặt ra mục tiêu, người ta thường đòi hỏi mục tiêu phải SMART – nghĩa là phải cụ thể (specific), có thể đo đếm được (measureable), có thể đạt được (achievable), phù hợp (relevant), và có mốc thời gian (time-bound). Nếu xem cuộc đời là một dự án, và đem chiếu các tiêu chí trên vào cái “mục tiêu tối hậu” của Demian, ta sẽ thấy nó rất chênh vênh: “trở nên tốt hơn” là một ý niệm chung chung và không xác định đâu là điểm đến. Nếu bảo đó là mục tiêu, thì mục tiêu ấy là mục tiêu di động, vừa tiến lại gần nó lại lùi ra, ta tiến thêm bước nữa nó lại lùi bước nữa, cứ như thế đến vô cùng. Bất kỳ một nhà quản trị nào cũng có thể đánh hỏng cái mục tiêu này ngay khi nó vừa được trình bày trên màn hình chiếu.

Thế nhưng, cuộc đời không phải là một dự án – nếu phải, thì dự án đó quá dài và chứa đựng quá nhiều yếu tố không lường trước; hoặc không, thì ít nhất cũng phải là tập hợp của nhiều, rất nhiều dự án theo cả chiều ngang lẫn chiều dọc, mỗi dự án có một mục tiêu riêng mà tổng hợp tất cả những mục tiêu ấy xem chừng là một việc bất khả thi. Vì lẽ đó, xét nét cái “mục tiêu tối hậu” của Demian theo con mắt quản lý dự án hẳn không phải là việc làm thích hợp.

Nếu thế, liệu có thể cho rằng cái mục tiêu di động của Demian là một quan niệm sống, và là một quan niệm tích cực vì một người lúc nào cũng mong muốn mình sẽ tốt hơn là người không bao giờ hài lòng với chính mình – một con người cầu tiến – lẽ nào không phải thế?

Tôi không rõ Demian đã suy nghĩ bao lâu trước khi đặt bút viết câu này trên trang gần như trang đầu tiên của một cuốn sổ tay khi cậu ta 24 tuổi. Có phải cậu đã nghiền ngẫm, nhẩm đi nhẩm lại trong đầu câu đấy hàng nghìn lần như một thứ thần chú nội tâm trước khi cậu ta có cuốn sổ? Hoặc, khác đi, một ngày đẹp trời, cậu ta lang thang trên vỉa hè Sài Gòn, bất chợt thấy một cuốn sổ xinh xinh trong một cửa hàng văn phòng phẩm, thế là mua, và khi thử bút, cậu ta phóng tay viết câu này? Dù gì đi nữa, câu này đã được viết xuống, đã đi vào lịch sử của một người hai mươi bốn tuổi như một con gà đã chết. Và tôi, một kẻ rỗi hơi, soi con gà chết đó bằng kính lúp (định nói kính hiển vi nhưng chợt nhớ kính hiển vi quá nhỏ so với con gà) như Sherlock Homes soi một cái tàn thuốc hay một cái móng tay hòng tìm ra một nguyên nhân một vụ án mạng rất có thể sẽ được kể trong entry tiếp theo.

Không thể chấp nhận được

Tuổi trẻ vẫn đang bận như điên nên chưa băn khoăn được kỳ 2. Trong khi chờ đợi, xin mời đọc bình luận của Bố Cu Hưng về việc phản đối tịch thu âm hộ của học sinh sinh viên. Đây quả nhiên một việc làm phi đạo đức, vô nhân tính, không thể tưởng tượng được trong thời đại hiện nay cũng như bất kỳ thời đại nào trong quá khứ và tương lai. Tôi hoàn toàn chia sẻ với Bố Cu Hưng.

Dưới đây là bình luận của bạn Bố Cu Hưng:

Theo tôi, không có bất kỳ lý do gì thu âm hộ học sinh, sinh viên cả. Âm hộ ai thì người đó phải tự giữ lấy và chịu trách nhiệm về việc sử dụng nó. Trong trường hợp cần sử dụng âm hộ sinh viên, học sinh cho cuộc liên hoan tiếng hát nào đấy thì phải mượn và được sự đồng ý của sinh viên chứ không thể thu.

Theo luật, việc thu cái gì đấy của ai là một hành vi hành chính và chỉ được thực hiện khi có quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Vật được (bị) thu giữ phải là vật chất và không gắn liền với một chỉnh thể khác, càng không phải là bộ phận cơ thể. Trong trường hợp cần thiết buộc phải tách một bộ phận ra khỏi cơ thể ai đó thì phải có y lệnh và được thực hiện bằng phẫu thuật, do cơ quan y tế tiến hành, với sự đồng ý của bệnh nhân.

Điều ngớ ngẩn của cái chuyện này là âm nhạc và âm hộ là hai lĩnh vực rất khác nhau, một bên là bộ phận cơ thể, một bên là lĩnh vực văn hóa. Vì vậy, không thể chấp nhận nếu một trường, một cơ quan tổ chức nào đó lập hẳn một bộ phận như Phòng (Ban) để tiến hành thu âm hộ sinh viên, học sinh.

Về phía mình, sinh viên học sinh hoàn toàn có quyền không giao nộp âm hộ và khiếu nại lên cấp trên của đơn vị này. Trong điều kiện cần thiết họ có thể khởi kiện ra tòa. Mặt khác, việc thu âm hộ sinh viên có thể gây thương tích cho sinh viên nên người thực hiện có thể bị truy tố về tội cố ý gây thương tích.

Theo các văn bản hiện hành về hướng dẫn giám định pháp y, việc thu âm hộ có thể khiến người bị thu mất hoàn toàn khả năng lao động tình dục, chức năng sinh sản, tỷ lệ thương tật chắc chắn trên 30%, được xác định là trường hợp phạm tội nghiêm trọng.

Lâu nay, báo chí nói nhiều về bệnh thành tích, gian dối trong giáo dục lẫn các phong trào học đường. Ở mức độ nào đó, việc vận động sinh viên tham gia các hoạt động văn thể là đáng khuyến khích. Tuy nhiên không thể nhân danh điều đó để có thể thu âm hộ sinh viên, học sinh một cách tùy tiện để phục vụ cho các cuộc thi.

Mặt khác, hiện nay khó có thể tin hạ tầng y tế và việc trường học đứng ra thu như trên có thể bảo quản tốt âm hộ sinh viên, học sinh để phẫu thuật ráp nối sau đó, sau khi đã đem âm hộ đi dự liên hoan.

Tóm lại, bất luận thế nào, không thể nhân danh cuộc thi nào để có thể thu âm hộ sinh viên như đã nói ở trên.

(ảnh do Hoàng Mạnh Hà sưu tầm)

Tuổi trẻ băn khoăn (I)

Hôm nay, tình cờ được đọc sổ tay của một người 24 tuổi. Cuốn sổ này một cuốn sổ bìa đen, gáy lò xo, giấy trắng kẻ ngang, hẳn là sản phẩm nhập khẩu vì trông hình thức và chất lượng giấy không có vẻ Việt Nam lắm. Chắc không phải là nhập từ Bồ Đào Nha, vì sổ nhập từ Bồ Đào Nha thế nào cũng gây ra một số chuyện kỳ bí nào đó: một tảng bê tông rơi suýt trúng người, một người đang đi dạo bỗng đi thẳng ra sân bay và đến một thành phố lạ không để lại tông tích, hay một người vô tình tự nhốt mình trong một căn hầm chống bom có sẵn thực phẩm cho 6 tháng nhưng không có cách nào thoát ra và cũng chẳng có cách nào liên lạc với thế giới bên ngoài. (Những chi tiết này nằm trong cuốn Oracle Night tất nhiên của Auster – sau khi đọc cuốn này người ta có khuynh hướng cảnh giác với tất cả các thể loại sổ tay , đặc biệt sổ xuất xứ Bồ Đào Nha và bán trong tiệm của người Hoa).

Cuốn sổ được ghi bằng mực xanh, mực tím, mực đen và bút chì, lẫn lộn tiếng Anh và tiếng Việt, phần lớn là trích dẫn từ sách báo, nhưng cũng lẫn những đoạn ngắn không ghi tác giả, tôi đoán là một dạng nhật ký. Được sự đồng ý của chủ nhân cuốn sổ, tôi trích lại một số ghi chép ra đây, chữ thường là chép nguyên từ cuốn sổ, còn chữ nghiêng là bình luận của tôi.

- AGKPM. Năm chữ cái này nằm ngay trang đầu tiên của cuốn sổ, góc trên cùng bên trái. Năm mẫu tự được viết bằng chữ in, đứng liền nhau, không có dấu chấm ở giữa. Với cách viết này, chỉ có một cách phỏng đoán duy nhất rằng nó là viết tắt của một chữ gì đấy. Trong thời đại Internet, cách nhanh nhất để đoán từ viết tắt là tra Google. Google từ lâu không còn đơn thuần là một công cụ tìm kiếm nữa mà đã trở thành một thứ siêu từ điển bách khoa. Khả năng tìm được một từ viết tắt hoặc một tên riêng nào thông qua Google là cực kỳ lớn. Thế nhưng, lần này, kết quả tìm kiếm cụm chữ cái AGKPM của tôi là zero. Khi không tìm được từ cần tìm, Google thường đề nghị từ tương tự hoặc gần giống đề phòng trường hợp người ta đánh máy nhầm. Lần này Google đề nghị cụm chữ cái AGMPM - Association of Greek Manufacturers of Packaging and Materials. Bằng những gì tôi biết về người bạn trẻ của tôi, tôi không nghĩ bạn đấy liên quan gì đến vật liệu hay đóng gói, càng không liên quan gì đến Hy Lạp. Dĩ nhiên, như nhiều bạn trẻ giàu mộng mơ khác, bạn ấy say mê Thần thoại Hy lạp, nhưng rõ ràng có một khoảng cách khá xa giữa thần thoại Hy Lạp và những nhà sản xuất vật liệu đóng gói đồng hương. Vì thế, trong trường hợp này, tôi cho rằng đề nghị của Google là không phù hợp. Vả lại, một khi đã ghi cẩn thận vào trong sổ tay, tôi không nghĩ bạn ấy có thể ghi nhầm.

Nhờ Google không xong, đành phải đoán theo kiểu khác. Rất có thể đấy là tên 5 người con gái, chẳng hạn Ánh - Giao – Khuê – Phương – Mai, hoặc tên 5 người con trai Anh – Giang – Khương – Phúc – Mạnh, cũng có thể là tên 5 người vừa trai vừa gái có quan hệ mật thiết đối với chủ nhân cuốn sổ. Tuy nhiên, đọc tiếp những trang sau, tôi thấy không có bất kỳ nhắc nhở đến một tên người nào. Cho nên, có thể năm chữ cái kia không phải tên người.

Phỏng đoán theo một cách khác nữa, vì chủ nhân của cuốn sổ mới chỉ 24 tuổi, hẳn bạn ấy còn rất nhiều ước mơ. Biết đâu năm chữ cái kia viết tắt cho những ước mơ của bạn? Chẳng hạn: Arts – Girls/Guys – Knowledge – Position – Money, hay Antiques - Gin – Kamikaze – Psychology – Mormon. Tôi tạm hài lòng với giả thuyết năm chữ cái viết tắt của năm ước mơ hay năm mối quan tâm hàng đầu, nhưng tôi chịu không thể đoán chính xác năm chữ ấy viết tắt của chữ gì.

- Think first, ask later. Dòng chữ này nằm giữa trang đầu tiên, viết bằng chữ thường, được đóng khung hình chữ nhật. Vì được viết trên trang đầu tiên, và lại được đóng khung, tôi cho rằng đây là một dạng châm ngôn của chủ nhân cuốn sổ. Suy nghĩ trước, hỏi sau, ha ha. Nếu đây quả thật là châm ngôn, thì chủ nhân cuốn sổ của chúng ta hẳn là một người thận trọng, làm việc gì cũng suy xét kỹ càng. Nhưng cũng có thể người bạn trẻ này quá nhút nhát, nên thích ngồi “tư duy” một mình hơn là lên tiếng. Hẳn bạn ấy sẽ gặp nhiều khó khăn khi hòa nhập với đám đông. Tôi cũng muốn nói thêm rằng, theo quan điểm của tôi, đây là một châm ngôn không tốt. Nó quá tự ti, không phù hợp với xu hướng học hỏi hiện đại - ấy là tôi giả định người bạn này ham hoc hỏi. Tôi nghĩ cứ hỏi phứa đi, hỏi càng nhiều càng tốt, có phải là đỡ phải tự mày mò suy nghĩ không. Chưa kể đặt câu hỏi là khởi động một quá trình tương tác xã hội. Học sinh sinh viên Việt Nam chúng ta thường bị chê kém kỹ năng giao tiếp là gì.

2009 going on 2010

Đáng lý viết bài tổng kết này cuối năm vừa rồi nhưng do ăn chơi nhảy múa kinh quá nên hoãn đến hôm nay.

Tháng 5 năm rồi, theo phong trào chuyển nhà khỏi Yahoo 360, tôi cũng dọn nhà sang Wordpress. Thật ra trong hơn một năm trước đó tôi không viết blog, nhưng cũng muốn giữ lại những thứ trên Yahoo. Chuyển sang Wordpress xong, thấy giao diện Wordpress đẹp quá nên bắt đầu viết trở lại. Sau đó, vì trục trặc kỹ thuật một thời gian không vào Wordpress được, lại bị bác cú vọ rủ rê thế là chuyển nhà sang Blogspot cho nó tiện khoản bầy đàn. Entry đầu tiên trên Blogspot là entry ngày 12/5. Kể từ bấy (cái “kể từ bấy” này rất được bác cú vọ dùng trong bản dịch Moon Palace), đã có người đọc từ 59 quốc gia ghé thăm. 10 thành phố có nhiều người đọc nhất lần lượt là TPHCM, Hà Nội, Đà Nẵng, Singapore, Nha Trang, Princeton, Melbourne, Munich, Washington City, Paris. Đứng liền kề top 10 là một thành phố tôi không biết ở đâu: Beaverton.

Trừ đến thẳng và qua Google, top 10 người đưa đường dẫn lối đến blog này là 5xu, Lung Vu, Thích Học Toán, Sonata, Đàm Hà Phú, Facebook, Marcus, Tathy.com, và Chị Ba Đậu. Bác 5xu lúc nào cũng dẫn đầu một cách vững chắc còn bác hòa thượng tăng hạng vùn vụt kể từ sau sự kiện báo Time!

Về từ khóa tìm kiếm, nói chung các bạn tìm kiếm khá có “trọng tâm” khi 5 từ khóa hàng đầu đều liên quan đến tên cúng cơm hoặc nick của tôi. Những từ khóa phổ biến kế tiếp liên quan đến “hàng rào gỗ” (chứng tỏ dạo này nhiều người xây nhà), “biên bản họp chi bộ” (rất thương các bác này vì các bác sẽ tìm được một mẫu biên bản rất nhố nhăng!), “ngo fundamental lemma”(he he), “cho anh làm chuyện đó tí đi” (he he he) và “trần đình đàn” (không nguôi thu hút sự chú ý của dư luận).

Về lượng người đọc, nhìn chung có sự tăng dần đều, tháng 5 ít người đọc nhất và tháng 12 nhiều người đọc nhất, riêng tháng 11 sụt giảm đột ngột chắc vì đăng nhiều thơ quá. Ngày có nhiều lượt đọc nhất là ngày tôi post entry Tinh thần đã mất, còn entry có nhiều còm nhất là entry Chuyện của Teen. Entry được gửi đi bằng email nhiều nhất là entry Cô bé quàng khăn đỏ và entry ăn theo Biến tấu blogger – điều này chứng tỏ nhiều người thích đọc truyện cổ tích, kể cả các bác bên diendan.org!

Viết blog là niềm vui nho nhỏ của tôi, thế cho nên năm nay tôi vẫn sẽ tiếp tục viết blog, dù tốc độ post bài có thể chậm lại tí. Nếu bạn đọc blog này mà bạn cũng cảm thấy vui vui hoặc tìm được gì thú vị, thì niềm vui của tôi lớn hơn một chút. Cho đến bây giờ, tôi vẫn rất hồi hộp, khi ngày nào thấy có bạn nào xới tung blog lên và đọc từng entry một!

Cuối cùng, nhân dịp có một số bạn ở nước ngoài về Sài Gòn ăn Noel và Tết tây, một số bạn đề nghị gặp mặt nhau hàn huyên. Thời gian dự kiến là tối ngày 8/1, địa điểm chưa xác định. Các bạn ở Sài Gòn xin cho ý kiến, rồi sẽ chốt lại giờ giấc và địa điểm cụ thể. Thân.

Cập nhật: Paris Deli 35 Đồng Khởi 6 giờ tối 8/1. Khi đi nhớ mang theo một tấm lòng và một bao tiền. Ngoài ra, có thể mang theo cơm nắm hoặc xôi.