Cuối tuần kể chuyện Thần thoại Hy Lạp

Ta biết rằng Hera là vợ của Zeus, ông chủ đầy quyền lực của đỉnh Olympus. Ta cũng biết rằng, như mọi ông chồng chân chính khác, Zeus rất sợ vợ, bởi lẽ, Hera, như mọi bà vợ chân chính khác, thật là đáng sợ. Tuy nhiên, trước khi là một bà vợ đáng sợ, thì Hera đã bị Zeus lừa. (Tất nhiên về sau vẫn còn bị lừa!)

Nguyên ủy, khi Zeus hỏi Hera làm vợ, nàng từ chối. Thần Zeus ma mãnh bèn tạo ra một cơn giông đầy sấm sét, thứ mà thần có thừa. Trong cơn giông đó, Zeus hoá thành một con chim cu. Giả vờ hoảng loạn, chim bay vào vòng tay của Hera kiếm tìm sự che chở. Hera mủi lòng thương con chim bé nhỏ ướt sũng nên ôm nó vào lòng sưởi ấm cho nó, nhưng bất thình lình nàng thấy mình đang ôm thần Zeus hùng mạnh trong tay thay vì con chim cu. Chuyện gì xảy ra sau đó thì ai cũng biết, Hera trở thành vợ của Zeus.

Bài học rút ra: (i) Dành cho phụ nữ: nên cảnh giác trước những con chim, kể cả khi nó ướt sũng; (ii) Dành cho đàn ông: phụ nữ dầu sao vẫn rất dễ mủi lòng trước những con chim.

Chết trong ngày Chúa nhật - Nguyễn Nguyên Phước

 Tôi đọc xong Chết trong ngày Chúa nhật 5 ngày sau khi nhận sách. Đây là lần đọc thứ hai. Lần đọc trước cách đây 9 năm, khi ấy tôi đọc mới chừng một nửa, gần 200.000 chữ miên man mà đọc trên máy tính và điện thoại thì thách thức với mắt lắm.

Cuốn tiểu thuyết này là một niềm kinh dị. Nó táo bạo nó thách thức nó đánh đố nó phi lý nó mù mịt nó nhập nhằng nó trùng trùng điệp điệp nó miên man nó cuồn cuộn nó dữ dội nó báng bổ nó hài hước nó điên rồ nó thông tuệ nó trần trụi nó gợi tình nó bạo lực nó đẹp đẽ nó chẳng kiêng dè nó vật vã nó đau đớn nó đắng cay nó phá phách nó hoàn chỉnh đáng ngạc nhiên nó chưa từng có một cái gì giống nó trong văn chương Việt trước đây và cũng chưa chắc có cái gì gần giống nó trong văn chương thế giới và bởi vì thế nó là một tiếc nuối lớn lao.

Nhưng cũng như Nam Cao nói về nghề viết, cứ không phải thấy người ta ăn khoai thì mình vác mai đi đào, cuốn sách này có thể hoàn toàn không dành cho bạn.

The Path to the Spiders' Nests - Italo Calvino

Mấy năm rồi mới đọc lại Calvino. Cuốn này, Đường tới ổ nhền nhện, là cuốn đầu tay của ông, nhưng bản chúng ta đọc đây là bản ông sửa chữa lại nhiều gần 20 năm sau bản in đầu. Tôi đọc miệt mài cuốn sách trên chuyến bay đi Chiang Mai và từ Chiang Mai trở về, nhờ ơn VietJet bay vòng vòng trên trời nên đọc xong luôn. Cuốn sách kể về một cậu nhóc người Ý trong chiến tranh thế giới thứ hai và phong trào kháng chiến của người Ý qua góc nhìn của cậu. Pin, tên cậu nhóc, không chia sẻ chút nào với những cậu nhóc trong Tuổi thơ dữ dội hay Đất rừng phương Nam. Gần với Pin nhất có lẽ là ... Vi Tiểu Bảo, ở chỗ Pin chửi bậy như hát hay, chuyên kể chuyện đùa tục tĩu, bởi lẽ người thân duy nhất của Pin, chị cậu, hành nghề giống mẹ Vi Tiểu Bảo. Bí mật, và cũng là thế giới mộng mơ của Pin, là ở một bãi đất ven sông, nơi lũ nhện làm tổ. Đó cũng là nơi Pin giấu khẩu súng cậu chôm từ một thủy thủ người Đức khi gã này đang bận rộn với chị cậu, vụ trộm khởi đầu cho cuộc phiêu lưu của Pin.

Calvino viết thật nhẹ nhõm, hài hước một cách tự nhiên. Cái sự nhẹ này Calvino về sau sẽ đẩy lên trong Nam tước trên cây và Hiệp sĩ không hiện hữu và lý thuyết hoá trong tập Sáu bài giảng cho thiên niên kỷ. Tuy chưa phải là kiệt tác, nhưng đọc cuốn này thấy sướng gì đâu.

Nghệ thuật của việc không đọc

Nghệ thuật của việc không đọc là một nghệ thuật rất quan trọng. Nó cốt ở việc không quan tâm đến bất cứ điều gì có thể thu hút sự chú ý của công chúng nói chung ở bất cứ thời điểm cụ thể nào. Khi một cuốn sách chính trị hay tôn giáo, hay tiểu thuyết, hay một bài thơ đang làm mưa làm gió, anh nên nhớ rằng kẻ nào viết cho những kẻ ngu ngốc thì luôn tìm được một lượng lớn công chúng cho mình. Điều kiện tiên quyết để đọc những cuốn sách hay là không đọc những cuốn sách dở: bởi cuộc đời thì ngắn. —Arthur Schopenhauer

Chúng ta không thuộc về nhau

Chỉ có đọc lại mới đáng kể, hình như Marai Sandor là người nói câu này. Vào thời nhà nhà cắm mặt vào điện thoại, còn Netflix, HBO, Prime Video thay nhau vẫy chào, đọc còn khó chứ ở đó mà đọc lại. Tuy nhiên, để đánh giá chính xác một cuốn sách, cũng như muốn lấy được chút gì từ một cuốn sách, thì đúng là không có cách nào khác ngoài đọc lại.

Điều này đặc biệt đúng với những cuốn sách đọc một thời đã xa, thời mười ba, mười bốn mê chuyện phiêu lưu, hay thời mười sáu, mười bảy đầy mộng tưởng. Tôi từng xúc động bao nhiêu vì một truyện dã sử võ hiệp (vầng!), trong đó nhân vật chính một thanh niên quý tộc xông pha chiến trường nhưng không được ghi nhận công lao vì dòng họ của nhà mình mang tiếng phản bội; nhiều năm sau này có dịp đọc lại tôi thấy viết chán gì đâu, đúng là truyện viết phơi dơ tông đăng nhựt trình hồi xưa cho vui. Năm nhất đại học Thiên sứ của chị Hoài gây ra một cú chấn động không nhỏ với tôi; cách đây dăm ba năm đọc lại, tôi thở dài công nhận thời gian khắc nghiệt. Dấu chân người lính của Nguyễn Minh Châu từng làm tôi mê say theo dõi chuyện các anh bộ đội, giờ đọc chỉ thấy buồn cười, gì mà các anh yêu chó trang trước trang sau đã ngả chó ra liên hoan. Danh sách còn dài, trong đó có nhiều cuốn lần đọc thứ hai nghiêm trang chấn chỉnh ấn tượng lần đọc đầu quá độ đến nỗi một lần phát biểu thẳng thắng về cuốn sách ấy khiến tác giả và tôi trở thành chúng ta không thuộc về nhau.

Sau nhiều não nề và đắng cay, tôi nhận ra rằng, để giữ nguyên ấn tượng đẹp về những cuốn sách đã đọc thời thơ trẻ, thì thôi, ta đừng tìm lại nhau. Cũng như chớ nên tìm lại crush thời hoa niên, ta đâu có tinh thần sẵn sàng gặp lại một quý bà/ông toàn phần đề đạm?